2010

• Een weekend vol passie in het Tropenmuseum en het Tropentheater
• Tropenmuseum presenteert levensecht beeld van Papoea met blanke baby
• Wayne Modest begonnen als hoofd Museale Zaken bij het Tropenmuseum in Amsterdam
• Tropenmuseum kleurt ROOD
• Betsabeé Romero, Cars & Traces
• Afrika scoort!
• Enkele reis Holland
• Kleurrijke Afrikaanse portretdoeken in het Tropenmuseum
• Asian Temptation: activiteiten voor jong en oud
• Op muzikale wereldreis in het Tropenmuseum

Kleurrijke Afrikaanse portretdoeken in het Tropenmuseum

Vijftig jaar geleden werden zestien Afrikaanse landen - waaronder Mali, Senegal, Ivoorkust, Benin, Congo en Nigeria - onafhankelijk. Naar aanleiding hiervan besteedt het Tropenmuseum van 2 april tot en met 29 augustus 2010 extra aandacht aan het Afrikaanse continent met de tentoonstelling Leve de President! - Portretdoeken uit Afrika.  Het museum stelt in deze tentoonstelling een kleurrijke recente Afrikaanse textieltraditie centraal: portretdoeken van personen die een belangrijke rol hebben gespeeld bij de relatief jonge geschiedenis van meer dan dertig Afrikaanse staten. Tal van prominente Afrikanen - als Nkrumah, Mobutu en Mandela - en geliefde bezoekers als Johannes Paulus II, Michael Jackson en Barack Obama zijn op textiel vereeuwigd.

In vrijwel alle Afrikaanse landen worden belangrijke mensen en gebeurtenissen geëerd met een speciaal ontworpen doek. Onafhankelijkheidsverklaringen, presidentsverkiezingen, het bezoek van een staatshoofd of een overleden familielid: in kleurrijke patronen worden ze op stof herdacht. De doeken worden op de markt verkocht, of uitgedeeld aan volgelingen, partij- of familieleden.

De portretdoeken worden doorgaans door vrouwen gedragen als omslagdoek, maar soms ook verwerkt tot jurk of pak. Zo is in de tentoonstelling Leve de President! een kostuum te zien met tientallen beeltenissen van Nelson Mandela. De doeken dienen als propaganda, maar ook als herinnering. Ze worden meestal maar kort gedragen, maar lang bewaard.

Nederlandse roots
Het ontwerpen en drukken van portretdoeken voor de Afrikaanse markt begon meer dan tachtig jaar geleden. Aan de basis hiervan lag de bloeiende belangstelling voor bedrukt textiel, ontstaan aan het eind van de twintigste eeuw toen Europese textielhandelaars de Afrikaanse markt begonnen te verkennen. Hierbij is een bijzondere rol voor Nederland weggelegd: de Helmondse textielfabrikant Vlisco produceert nog steeds de zogenaamde wax-prints voor de Afrikaanse markt. Dit is een druktechniek bedoeld om de Indonesische batiktechniek te imiteren. De vroegste Afrikaanse portretdoeken werden in deze techniek vervaardigd, maar al snel werd overgestapt op de zogenaamde ‘fancyprint’ waarmee je gedetailleerde portretten kan weergeven. De meeste portretdoeken worden nu in Afrika zelf vervaardigd.

Een unieke parade
De tentoonstelling in het Tropenmuseum laat ruim honderd doeken zien uit meer dan  dertig landen. Het oudste voorbeeld is gedrukt in 1957, toen Ghana als eerste land in Afrika onafhankelijk werd. De nieuwste exemplaren met onder meer Jacob Zuma stammen uit 2009. Gezamenlijk geven ze een overzicht van belangrijke politieke leiders uit onafhankelijk Afrika, maar bieden ook inzicht in de ontwikkeling van nationale identiteiten.
Afrikaanse portretdoeken zijn een aansprekende - maar nauwelijks bekende - vorm van populaire cultuur en vormen tegelijkertijd een intrigerend sociaalhistorisch document. De doeken worden aangevuld met foto’s, filmfragmenten, muziek en informatie over de belangrijkste afgebeelde personen en gebeurtenissen. De doeken zijn afkomstig uit de collectie van het Tropenmuseum en enkele privéverzamelingen.

Publicatie
Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde Engelstalige publicatie: Long live the president! Een korte tekst geeft de geschiedenis weer van de productie en ontwikkeling van de Afrikaanse gelegenheids- en portretdoeken. Daarnaast worden de meest bijzondere exemplaren uit de tentoonstelling groot afgebeeld. Verkoopprijs €19,50.  

Over het Tropenmuseum
Het Tropenmuseum presenteert, onderzoekt en bevordert de kennis van en wisselwerking tussen culturen. Het biedt beleving en ervaring voor een breed en divers publiek, waarbij alle museale middelen worden ingezet: tentoonstellingen, collecties en deskundigheid, publicaties, het historische gebouw, educatieve- en andere activiteiten. Het museum wordt gesteund door de BankGiro Loterij en maakt deel uit van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, dat dit jaar zijn honderdjarig bestaan viert. Het KIT is internationaal actief in het kader van cultuur en ontwikkeling.

Bezoekadres:
Linnaeusstraat 2
Amsterdam
020-568 8200
tropenmuseum@kit.nl
www.tropenmuseum.nl

Het Tropenmuseum is dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur.
Gesloten op 1 januari, 30 april, 5 mei en 25 december.

---

Noot voor de redactie - niet voor publicatie 
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Tropenmuseum, Nanja Ruiter, tel. 020 – 568 8422 of per e-mail: n.ruiter@kit.nl. Beeldmateriaal is beschikbaar via www.tropenmuseum.nl in de rubriek pers.

Persfoto's

---