De VOC
In de tentoonstellingen die het Tropenmuseum presenteert onder de naam Oostwaarts! is veel te vinden over de VOC. De tentoonstelling Nederlands-Indië besteedt aandacht aan de geschiedenis van het Nederlands kolonialisme. Te zien zijn: schilderijen en een scheepsmodel. Maar ook de context van de VOC: het rariteitenkabinet met allerlei bijzondere voorwerpen die op de schepen van de VOC naar Nederland kwamen. Een bijzonder computerprogramma besteedt aandacht aan de koloniale oorlogen en laat zien dat ‘de Oost’ niet zonder slag of stoot veroverd werd.
In een vitrine zijn ruilmiddelen te vinden die op de schepen meegenomen werden naar India, Indië, Japan en China. Textiel was in de VOC-tijd een belangrijk ruilmiddel.
Het Tropenmuseum maakt deel uit van het Koninklijk Instituut voor de Tropen. Het gebouw van het museum en de rest van het Instituut wemelt van de verwijzingen naar de VOC. Zo prijkt Jan Pieterszoon Coen, de stichter van Batavia, boven de hoofdingang van het Instituut aan de Mauritskade.
In het museum, op de begane grond, is beeldhouwwerk te zien dat een verhaal vertelt uit de tijd van vlak voor de oprichting van de VOC. Hier staat de 'Eerste Schipvaart' verbeeld. In 1596 voeren voor het eerst Nederlandse schepen naar ‘De Oost’, om in navolging van de Portugezen handel te drijven. Uiteindelijk leidde deze tocht tot de oprichting van de VOC in 1602.
Als een soort stripverhaal in steen vertelt het beeldhouwwerk het verhaal vanaf het vertrek uit Amsterdam tot aan de terugkomst daar een paar jaar later.
Het is een beeldhouwwerk dat hier erg op zijn plaats is: het huidige Tropenmuseum werd in 1926 geopend als Koloniaal Museum, en de reis van 1596 was het begin van Nederland als koloniale macht.
